Endüstriyel Tasarım Tescili ile Patent/Faydalı Model Farkı Nedir?

Türk Patent Enstitüsü tarafından verilen belgelerden olan Endüstriyel Tasarım Tescili Belgesi ile Patent/Faydalı Model Tescili korumaları konuya hakim olmayan kişiler tarafından yanlış anlaşılabiliyor.

Görüşmelerimizden şöyle bir intiba alıyoruz:

"Bir buluş patent olamıyorsa faydalı model olur o da olmuyorsa endüstriyel tasarım olur."(??!!!!!)

Yukarıda yazdığım cümlenin doğru bir tarafı yoktur. Tesciller arasında böyle bir hiyerarşiden söz edilemez.

Tanımlardan ilerlersek:

Patent tescili: yeni, sanayiye uygulanabilen ve tekniğin bilinen durumunda bir aşama kaydetmiş buluşlara verilir.

Faydalı model tescili: yeni, sanayiye uygulanabilen buluş veya geliştirmelere -tekniğin bilinen durumunda bir aşma gerçekleştirip gerçekleştirmediğine bakılmaksızın- verilir.

Endüstriyel tasarım tescili: yeni, sanayiye uygulanabilen ve aynı türdeki ürünler arasında ayırt edici görsel niteliğe sahip tasarımlara verilir.

Patent ve faydalı modeller teknik buluş ve geliştirmelere, kimyasal formüllere(sadece patent) ve sistemlere(sadece patent) verilirken endüstriyel tasarım tescili belgesi sanayi ürünlerinin görsel özelliklerine verilir.

Örnek verelim: okul ve dersanelerde kullanılmakta olan bir kolçağı yazı yazmak için yüzeye sahip sandalyeleri ilk kez biz bulmuş olalım. Sandalyeye bir fonksiyon kazandırmış olduğumuzdan bu geliştirmemiz patent ya da faydalı model tescili ile korunmalıdır. Fakat biz pahalı olan bu tesciller yerine sandalyemizin çeşitli açılardan fotografını çekerek endüstriyel tasarım tescili başvurusu yapabiliriz. Türk Patent Enstitüsü bu başvuruyu geri çevirmeyecektir. Yeni bir tasarım olan bu talep tescil edilerek koruma sağlar. Fakat şöyle bir durumu da yaratmış oluruz.

Bizim tescilimiz sandalyemizin görüntüsünü korumaktadır. Kıvrımlar, yüzeyler, sandalyenin formu, rengi, vs... Tesadüfen köşeli yapıda bir sandalye için başvurmuş olsak yuvarlak hatlara sahip bir sandalyenin üretilmesine mani olamayabiliriz. Bizim için temel özellik olan bir kolçağın yazı yazılabilir yüzeye sahip olması özelliği korunmayacak başkaları tarafından farklı görüntüde ama bir kolçağı yazı yazma yüzeyine sahip sandalyeler üretilebilecektir.

Detaylı öğrenmek için TPE sayfalarına yada internet sitemize bakabilirsiniz yada sitemizde iletişim bölümüne yazabilirsiniz.

Endüstriyel Tasarım Tescili Başvurusu Yaparken Nelere Dikkat Etmeli

Türk Patent Enstitüsü tarafından verilen hizmetler arasında en sorunlu olanlar endüstriyel tasarım tescilleri. Nedense başvuru sahipleri en az özeni tasarım tescili başvurularına gösteriyor. Bunun temel sebeplerinden biri olarak TPE tarafından tasarımlara uygulanan ücretlendirme yöntemini gösterebiliriz.

TPE başvuru ve tescil harcı ve yayın harcı olarak adlandırdığı iki adet ücret alıyor. Bir kumaş deseni için yapacağımız renkli bir başvuruda tek resim kullanırsak 140.-YTL başvuru ve tescil için 100.-YTL yayın ücreti ödüyoruz. Bir tasarımın maliyetini bu şekilde 240.-YTL resmi ödeme ile tamamlamış oluyoruz. Patent bürosu olarak biz de kendi ücretimizi buna eklediğimiz zaman beş yıl sürecek tescilin tüm ücreti ödenmiş oluyor.

Endüstriyel tasarım örneğin bir masa ise birden fazla resim kullanmak gerekiyor (yada gerekmeli). Dört resimle masamızı tüm detayları ile gösterebildiğimizi varsayarsak dört resimli başvurumuzun resmi maliyetine ilave üç resim için 150.-YTL daha ekleniyor ve resmi maliyet 240 değil 390.-YTL oluyor. Bu oran da ek resimler için hizmet bedelini de arttırıyoruz tabii.

Firmalar ilave resimlerden tasarruf etmek için üç boyutlu ürünleri de tek resimle başvuruyorlar. Sonuçta, doğru anlatılamamış bir tescil sebebiyle taklide müdahale edememe durumları ile karşılaşabiliyorlar.

Dış bükey bir ürüne cepheden çektiği bir tek resimle başvurup tescil alan bir firma sonradan ürünü dışbükey üreten firmalara müdahale edememişti. Tek resimli başvurusunda ürünün dış bükey formu kesinlikle görünmüyordu.

Ayrıca Endüstriyel Tasarımlarımların Korunması Hakkında KHK'nın Uygulama Yönetmeliği'nde

...Üç boyutlu tasarımlarda, tasarımın daha iyi anlaşılabilmesi bakımından en az önden, yandan ve üstten görünümlerinin verilmesi şarttır.

deniyor ama enstitü bile bunu unutmuş gibi görünüyor.

İşin bilgi ve uzmanlık gerektiren yönü es geçilince en ucuz olan en tercih edilir oldu. Şu anda 100.-YTL'ye sınırsız tasarım tescili başvurusu yapan firmalar var. İşi sadece bir dilekçe hazırlayıp enstitüye yollamak zanneden vekiller hem firmaları eksik tesis edilmiş hak ile sonradan zayıf düşürür hem de ucuz diye haklı haksız ne bulursa tescil eden kimselerin önünü açmış olurlar.

Nitekim aynı çekyat için on tane tescil belgesi bulmak işten bile değil.