FAYDALI MODEL BAŞVURULARININ YENİLİK DURUMU ARAŞTIRILIYOR

Teknik buluş ve yenileştirmeler ile ilgili iki tür tescil olduğunu önceki yazılarda da açıklamıştım. Bunlar:

- Patent ve
- Faydalı Model

olarak ayrıştırılyor. Aralarındaki en temel fark patent başvurularında inceleme araştırma işlemlerinin yapılması ve yenilik özelliği taşımayan başvuruların patent ile korunma şansının bulunmamasıdır.

Faydalı Model tescili başvurularında ise bu zamana kadar başvurular sadece dilekçenin şekli yapısı bakımından inceleniyordu. Kısaca detaylandırırsak:

- dilekçede imza var mı?
- tarih yazılmış mı?
- tarifname, özet, istemler ve varsa çizimler dilekçeye eklenmiş mi?
- başvuru ücreti yatırılmış mı?
- sayfalar belirlenen marjlara uygun mu hazırlanmış?...

gibi kriterlere bakılarak değerlendiriliyor bunlar bakımından bir sorun yoksa ve yayın talep edilmişse hızla yayına gönderiliyordu.

Son aylarda bir çok başvuruda görülen Türk Patent Enstitüsü'nün değerlendirme sırasında patent başvuruları arasında da benzer eski tesciller olup olmadığını inceliyor ve benzer olduğunu düşündüğü eski tesciller var ise başvuru işlemini durdurup başvuru sahibine bildirim yapıyor ve üç ay içinde varsa savunma istiyor. Cevabi yazıya göre tescil işlemlerini devam ettiriyor yada işlemden kaldırıyor.

Yapılanın hukuki durumu nedir diye sorulursa biraz karışık bir yanıt ortaya çıkar. Kanun Hükmünde Kararname ve Yönetmelik değişmedi ve Enstitü'de herhangi bir tebliğ ile böyle bir yetkiye kavuştuğunu ilan etmedi. Mevcut durumda Enstitü'nün böyle bir yetkisi olduğu görülmüyor. Başvuru sahibi işi mahkemeye götürse enstitünün bu yetkiyi nereden aldığını nasıl açıklayacağını merak ediyorum ama iş o kadar da basit değil.

Yaptığınız başvuruyu değerlendirip yeni olmadığını bildiren Türk Patent Enstitüsü başvuru sahibine şöyle bir pozisyon oluşturmuş oluyor. Başvuru gerçekten yeni değilse ve gösterilen eski patent gerçekten ürünün patenti ise(başka ülkede tescilli olup olmaması durumu değiştirmez var olması yeterlidir) başvuru sahibi bunu resmen bilmiş oluyor ve tescili devam ettirirse kendisine ait olmayan bir buluşu bunu bildiği halde tescil ettirmiş oluyor. Bu da cezası da belirlenmiş açık bir suçtur.

Sonradan faydalı model belgesinin iptali için mahkemeye giden biri belge sahibinin bu işleri bilerek yaptığını rahatlıkla ispat edebilir duruma gelerek hapis cezası istemli olarak dava açabilir. Belge sahibi bu durumda 3 yıla kadar hapis cezası istemiyle yargılanabilir. Şimdiye kadar böyle bir dava duymadım ama alt yapının hazır olduğu kolaylıkla görülüyor.

Bu değerlendirme sürecinin başvuru sahibine de yararı var. Bilindiği gibi faydalı modellerde araştırma inceleme süreci olmadığı için özellikle mahkemelerde faydalı model belgelerine ön yargılı bir tavır bulunmakta idi. Şimdi böyle bir sürecin uygulanması belgeye duyulan güveni de arttıracaktır.

Patent araştırma talebi

Türk Patent Enstitüsü'ne yapılan patent başvurularında şekli incelemenin tamamlanarak başvuru sahibine onay yazısının gönderilmesinin ardından "tekniğin bilinen durumunun araştırılması" için talepte bulunulması gerekiyor.

Araştırma talebi için belirlenen süre başvuru tarihinden itibaren 15 ay. Bazı durumlarda talep son gün yapılıp ücret ve dosya üç ay içinde verilebiliyor o zamanda 18 aya kadar süre uzatımı mümkün oluyor.

Araştırma raporu bize buluşumuz gerçekleşene kadar o konudaki son durumu gösteriyor. Daha sonra gelen inceleme aşamasında da bu rapor ışığında inceleme yapılarak patenti hak edip etmediğimize karar veriliyor.

Son yıllara kadar Türk Patent Enstitüsü patent araştırma işlerini yapmıyor başka ülkelerden yaptırıyordu.Bir kaç yıldan beri bu işi de yapabileceğini internet sitesinden duyurmuş ve bunun için fiyat belirlemiş durumda.

Fakat diğer ülkelerden farklı olarak hangi patent sınıflarında araştırma yapabileceğini açıkça belirtmeyip "bazı sınıflarda" araştırma yapabileceğini ilan etmiş.

Biz başvurumuzu yaptıktan sonra kendi aralarında araştırma raporunu düzenleme işini onlar mı yapsın yoksa yabancı ülkeden mi talep edilsin karar verip şekli incelemenin tamamlandığını bildiren yazının altında dipnot olarak araştırabileceklerini ya da araştıramayacaklarını bildiriyorlar.

Tabi bu durum işin güvenilirliğini zedeliyor biraz. Türk Patent Enstitüsü'nün hangi patent sınıflarında araştırma yapabileceğini açıkça ilan ederek konuyu netleştirmesi gerekir. Bu ön değerlendirme süreci şekli inceleme süreçlerini uzatarak başvurunun rüçhan süresinden eksiltiyor. Yabancı ülkede başvuru yapmak için elimizde bulunan 12 aylık süre maalesef bundan dolayı bir iki ay boşa harcanmış olabiliyor.

Sonradan başka ülkeden yapılan araştırma talebi de gecikerek elimize ulaşırsa rüçhan sürsi aşılmış oluyor ve patent sadece Türkiye'yi kapsayarak sınırlı bir koruma yaratabiliyor.

Patent Araştırma

İnternetin sınai haklara yaptığı en büyük katkı patent bilgilerine ulaşmayı inanılmaz ölçüde kolaylaştırmak oldu. İnternete bağlı bir bilgisayar bulunan herhangi bir yerden tekniğin herhangi bir kolunda gelinen en son noktayı takip etmek mümkün.

200 milyon sayfalık veri havuzu ile patent bilgi sistemi herkesin incelemesine açıktır.

Patent araştırmasını ülkelerde yada uluslararası bilgi havuzlarında yapabiliriz. İyi bir bilgi kaynağı olarak Amerikan, Japon, Kore, İngiliz, Alman patent kurumlarının resmi bilgi havuzları kendi özel listeleri için yardım sunmaktayken; wipo tarafından sunulan http://www.espacenet.com/index.en.htm bilgi havuzu önemli kabul edilen tüm ülkelerin patent dosyalarını araştırılabilir olarak sunmakta.

Türk Patent Enstitüsü'de ülkemizde yayınlanan patentler ile ilgili olarak kendi bilgi havuzunu kullanıma açtı fakat dosyaların tamamına ulaşmakta bazı zorluklar yaşıyoruz.

Optimum Patent'te biz patent araştırması konusuna çok önem veriyoruz. Her fırsatta kişi yada firmalara nasıl patent araştırması yapabileceklerini anlatmaya çalışıyoruz.

MARKA SINIFLARI

Marka tescilleri bir sınıflandırma sistemi içerisinde yapılır. Sınıflandırma sistemine
"Markaların Tescili Amacıyla Mal ve Hizmetlerin Uluslararası Sınıflandırmasına ilişkin Nis Anlaşması" adından dolayı Nice sınıfları deniyor fakat biz Mal ve Hizmet Sınıfları diyebiliriz.

Sınıflandırma sistemine geçişimiz 1995 yılındadır. Bu tarihe kadar başvuru yapanlar tescil talep ettikleri mal ve hizmetleri tanımlayarak tescil başvurusu yaparken sınıflandırma sisteminin kabulü ile tanımlamaların önüne o tanımın yer aldığı yada ona en uygun karşılığın bulunduğu sınıf numarası konmaya başlandı.

Mal ve hizmet sınıfı listesi 1995 yılından itibaren beş yılda bir yeniden düzenlenerek güncellendi. İlk kabulünde 42 sınıftan oluşurken 2000 yılından itibaren 45 sınıflı bir listeye dönüştü.

Esasında basit bir liste olmasına rağmen zaman içinde meydana gelen değişikliklerle takibi zorlaşan bir durum oluştu. Beş yıllık periyotlarla yapılan değişiklikler neticesinde bazı mal yada hizmetler ya listeden çıkartıldı, yada listedeki yerleri değişti. Bu durum basit bir örnekle açıklamak gerekirse şu sonucu doğurdu:

Örnek: "optimum" markası 2000 yılından önce otelcilik hizmetlerinde (42. sınıf) tescilli olmuş olsun. 2000 yılında yapılan düzenleme ile sınıf listesi 42'den 45'e çıkarıldı ve 42. sınıfta bulunan otel motel konaklama hizmetleri 43. sınıfa aktarıldı fakat eski bülten ve gazetelerde ve piyasada önceden oluşturulmuş marka listelerinde bu dönüşüm yapılmadı.

Bir arama listesinde "optimum otel" denilerek yapılacak bir aramada artık 43. sınıf gözetilerek arama yapılacağından 42. sınıfta yeralan eski tescil görünmeyecek ve sanki marka tescilli değilmiş gibi bir durum ortaya çıkacak ama Türk Patent Enstitüsü bu düzeltmeyi kendi içinde yapmış olduğundan (onlar bile bu hataya düşebiliyor bir örneğine rastladık) yapılacak başvuruyu reddedecek.

Artık marka tescili başvurusu yapmadan önce tescil başvurusu yapacağınız meslek sınıfının önceki tebliğlerde nerelerde yer aldığını bilmeniz gerekiyor. Bu da bir vekil ile çalışma zorunluğunu daha da arttırıyor.